başlangıç köşesiAlanda konut birimleri ya da konut kümeleri arasında yapılan bir rastlantılı örneklemede, örnek almak üzere başlangıç ya da izlenecek doğrultunun kalk
başvurma çerçevesiBir tasarım ya da çözümlemenin dayanağı olan kavramsal ya da bilgisel çerçeve.
başvuru kaynakçalarıSözlük, bilgilik, yıllık, kılavuz, özgeçmiş yazımları ya da konuya ilişkin basılı çalışmalar gibi bir alandaki gözlem verilerini tümleyici ek bilgi ka
bebek oyunlu ölçerÖzellikle çocukların tutum ve eğilimlerini saptamak üzere, onlara çeşitli toplumsal kişilikleri simgeleyen bebekler vererek, belli yaşam durumlarını o
beklenen sıklıkKi-kare ölçerinde, iki değişkenin birlikte değişimini veren bir çapraz çizelgede adı geçen değişkenler arasında bir bağıntının bulunmaması durumunda h
bekleniBelli çıkarım işlemleriyle bir olay ya da sürece ilişkin önkestirim. bkz. kestirim, öngörü, öntanı.
beklenti etkisiBir gözlemcinin, verileri kendi beklentilerine ve varmak istediği sonuca göre çarpıtması, bkz. saptırma.
belgelik araştırmasıÖlçünlü bir kılavuz aracılığıyla, yığınlanmış yazılı verilere dayanılarak yapılan gözlemli araştırma.
beliriBir denge durumunun değişmeye başladığım ya da bir oluşumun sapmaya uğradığını gösterir ipucu.
belirlilik katsayısıDeğişkenler arasındaki bağıntıyı ölçmek üzere bir serpilmedeki açıklanmış sapmanın toplam sapmaya oranı olarak bulunan ve bağımlı değişkende bağımsız
belirsiz betimUzancalı ya da çıkarımcı ölçerlerde kullanılan, belirgin bir anlatımı bulunmadığı için değişik biçimlerde anlaşılmaya ve yorumlanmaya elverişli ölçek
belirsiz değerlilikBelli bir konu, olay yada özellik karşısında birbiriyle bağdaşmaz ya da karşıt tutumlar besleme.
belirsiz soruKaypak ve yuvarlak sözcükler kullanan ve belirgin bir anlamdan yoksun olduğu için yetersiz ölçümler veren soru.
belirsiz yanıtAçık seçik bir anlamdan yoksun olan ya da bilinen yanıt seçeneklerinden herhangi birine sokulamayan yanıt türü.
belirsizlik katsayısı eşitliğiThurstone ölçek oluşturma yordamında bir sınarın ölçeğe girmesinde ölçü alınan ve yargıcıların sınarın ölçek konumu üzerindeki kümeleyici değerlendirm
belirteçler dizgesiNesneleri simge yada sayılarla dile getirme ya da niceleme amacıyla başvurulan belirtmelerden oluşmuş dizge.
belirtim dizelgesiBir soru çizinliği yada ölçekte soru ya da sınarı izleyen ve yanıtlayıcıdan her biri için görüş belirtmesi istenen yanıt dizilerinden oluşmuş dizelge.
belirtimıi yanıtSoruyla birlikte sunulan seçeneklerden biri ya da birkaçının belirtilmesiyle verilen yanıt.
bellek ölçeriÖğrenme, ezberleme, anımsama, unutma ve tanıma gibi bellek işlemlerini ölçmeyi amaçlayan ölçer, bkz. anlak ölçeri.
benekli çizinToplumsal ayrıtların yersel dağılımı ya da sıklığını nokta, dörtgen, yuvar vb. simgelerle gösteren çizin.
benzeşim ölçeriGörsel biçimler ve soyutlayıcı kavramlar arasındaki benzerlik ve ayrımları saptama yeteneğini ölçen yordam.
besbellilikBir olay ya da bilginin, geçerliği için başka bir belgeye gerek duyurmayacak açıklıkta olması.
besleniBir işlevsel dizgenin değişik alt düzenleri arasında sürekli iletişim yoluyla sürdürülen besleyici bilişim.
beşboyutlu soruBir kamuoyu yoklamasında geçerli yanıtlar almak üzere tasarlanan; a. Süzgeç ya da genel bilgi soruları, b. Açık-uçlu genel kanı soruları, c. Karşıt ya
beşkonumlu ölçekTutum ölçümlerinde en sık başvurulan ve değerlendirmelerin iki yandaş, iki karşıt ve bir orta konumdan oluşmuş beş seçeneğe göre yapılmasını öngören d
betimleyici araştırmaİlişki kurucu ve varsayım sınayıcı araştırmalara temel olmak üzere, ilk gözlemlerden yola çıkarak olgulara eşlik eden özellikleri betimlemeyi amaçlaya
betimleyici sayımbilimÇıkarımlar ya da kestirimler yapmaksızın belirli veriler kümesini betimleme ve çözümlemeyle yetinen sayımbilim. bkz. çıkarımcı sayımbilim.
betimleyici yordamBir ölçek ya da ölçüm sürekliliğine ilişkin çeşitli sınar ya da kesim noktalarını sayı yada simgeler yerine tanıtlayıcı anlatımlarla gösteren ölçek ol
biçeBir oluşum, durum ya da sürecin ilk örneğinin ya da ayırıcı biçiminin, ayrıtsal özellikleriyle simgesel anlatımı.
biçimci mantıkDeyişlerin içeriğine değil, biçimine göre tutarlılık koşullarını koyan ve bunu matematik dili ve işlemlerine başvurarak yapan çağdaş mantık.
biçimlenmenin ölçülmesiBir sıklık dağılımının verdiği eğiklik, basıklık gibi çizgesel biçimi ölçen sayımsal ölçüm. bk.z çizge.
biçimleşmeÇizimsel çözümlemede bir anlatımı olan simgesel gösterim ya da görünülü biçim. bk.z görünülü çizim.
biçimleyici görüşmeBiçimsel bir kurala bağlı kalmaksızın bilgi alışveriş sürecinde görüşmeciye ve görüşülene geniş özgürlük tanıyan ya da uygulama biçimini durum içinde
biçimsel görüşmeSoru-yanıt ya da bilgi alışveriş sürecini önceden saptanmış biçim kurallarına bağlayan ve görüşmeciye salt işletsel bir üstlence yükleyen görüşme. bkz
biçintiBir iş ya da ilişkide uyulması öngörülen onamlı ya da onamsız kural. bkz. onamlı ilişki.
bildik sınarAnlak ölçerlerinde bireyin eğitim ve yetişme koşullarına bağlı olan ve ancak belli bir bilgi ve kavrayış düzeyine vardığında yanıtlayabileceği varsayı
bildirmenYığın iletişim araçlarıyla bir bilgi ya da iletiyi aktaran kişi.
bileşenli anlak biçesiAnlağı genel etkenli ya da basamaklı bir yapıda değil, birbiriyle bağıntılı özel etkenlerden oluşmuş bileşenli bir yapıda varsayan tasarım, bkz. basam
bileşenli çubukçizimÇeşitli değerlere ve seçeneklere ilişkin gözlemleri, tüm alanı toplam ya da yüzde yüz sayılan bir çubuk dikdörtgenin altbölümleri (bileşenleri) biçimi
bileşik diziBirden çok değişkene ilişkin gözlemlerin birlikte dağılımından oluşan ya da iki ve daha çok boyutlu bir çizelgede beliren dizi. bkz. çizelgeleme, çokl
bileşik etkiBir toplumsal olay üzerinde birden çok etkenin birbirini bütünleyen ya da ayrıştıran toplu etkisi.
bileşik göstereçKarmaşık olgular: ölçmek üzere başvurulan ve yalınç göstergelerin birleştirilmesinden oluşan çokboyutlu ölçme dizgesi, bkz. göstergeç.
bileşik olasılıkOlasılık kuramında bileşik bir olaya ilişkin olan ve çarpma ya da toplama kuralına göre bulunan olasılık, bkz. bağlaşık olasılık.
bileşik olayOlasılık kuramında birden çok yalınç olayın ayrık ya da bağlaşık ilişkiyle oluşturduğu olay. bkz. ayrık ilişki.
bileşik ölçekÇok bileşenli ölçüm konularını ölçmek üzere her bileşeni belirleyecek ölçeklerin uygun bir biçimde birleştirilmesiyle oluşan çokboyutlu ölçek.
bilgi sorusuYanıtlayıcının belli bir konuda ne bildiği, ne ölçüde bildiği, hangi yoldan ve ne zaman öğrendiğini, kısacası bilgi düzeyini saptamayı amaçlayan soru.
bilimdalıKonusu, incelediği olaylar ya da yordam ve işlemleriyle ötekilerden ayrılan altbilim.
bilimsel bilgiGörgül ve nesnel bir konusu bulunan ve bu konuda betimleme, açımlama ve öndeyilerde bulunma olanağı sağlayan bilgi. bkz. görgüllük, nesnellik.