aşırıyansıtmaBir örnekleme tasarımındaki dizgeli yanlılıktan ötürü elde edilen örnekte belli özellikler taşıyan birimlerin evrendeki oransal paylarından daha yükse
atlama aralığıBir rastlantılı örneklemede, evren birimlerini içeren sayılanmış dizelgeden rastlantılı seçmeler yapabilmek üzere, belli yerlerden belli örnekler alma
ayırıcı sayaçKartlara geçirilmiş olan verileri sıralarına göre öbeklere ayırarak saptanmış yanıt seçeneklerine göre dağıtıp sayan işleteç. bkz. veri kartı.
ayırıcılık gücüBir ölçek sınarının, ölçeğe göre yüksek sayıl alanlarla düşük sayıl alanlar (yandaşlarla karşıtlar) arasında ayrım gözetme yeteneği.
ayırıcılık işleviBir ölçek sınarının, ölçüm sürekliliği üzerindeki değişik konumlarda yer alan tutum dizilleri arasında belirgin ayrımlar yapabilmesini gerektiren ölçe
aykırı ürünGuilford örnekçeli anlak ölçerlerinde ayrı bir yetenek göstergesi olarak değerlendirilen ve beklenene aykırı olarak beliren yanıt, bkz. anlak yapısı ö
ayrık ilişkiOIasılık kuramında bileşik olayı oluşturan, "ya da" bağlacıyla ilişkiye geçirilmiş bağdaşabilir ya da bağdaşamaz olaylar arasında sözkonusu olan iliş
ayrık olasılıkOlasılık kuramında, bileşik olayı oluşturan iki ya da daha çok yalınç olaydan birinin ya da ötekilerin gerçekleşmesine ilişkin olan ve toplama kuralı
ayrım yaklaşımıİncelenen olgunun, içinde belirdiği durumla belirmediği durumun biri dışında-yani olgunun belirdiği durumda bulunan bir koşul dışında -tüm öteki koşul
ayrımcıkGözlem ya da ölçüm konuları arasında ancak duygun bir araçla saptanabilecek ince ayrım
ayrımsal ölçekKonumları belli olan sınarlara verdikleri olumlu yanıtlara dayanarak kişilerin tutumlarını belirleyen ölçek.
ayrışıAralarında bir bağlaşma olan öğelerin birliğini yitirerek bağımsızlaşması, bkz. bağlaşı.
ayrıtlıkBir olay ya da bireyin ayırıcı özellikleri toplamı.
bağdaşabilir olaylarOlasılık kuramında, ayrık ilişkiyle bileşik bir olayı oluşturan ve birbirinden bağımsız oldukları için birlikte gerçekleşebilen olaylar, bkz. bağımsız
bağdaşamaz olaylarOlasılık kuramında ancak ayrık bir ilişkiyle bileşik bir olayı oluşturan ve.birbirini dışarda bıraktıkları için birlikte gerçekleşemez olaylar.
bağdaşırlıkBir ölçme aracını oluşturan sınarların aynı boyuta ilişkin olması ve türetilme özelliğini içermesi, bkz. türetilebilme,
bağıl ilişkiBir değişken (X)'in alabileceği her değere bir başka değişken (Y)'nin bir ya da birkaç değerinin karşılık olması durumunda iki değişken arasında belir
bağımlı olaylarOlasılık kuramında bağlaşık ilişkiyle bileşik bir olayı oluşturan ve birinin gerçekleşmesi ötekinin gerçekleşip gerçekleşmemesine bağlı olan olaylar.
bağımsız ölçütlerBir gözlem aracının geçerliğini sınamak üzere, bu araçla elde edilmiş ölçümlerin karşılaştırıldığı geçerlenmiş araç ya da durumlar, bkz. geçerlik sapt
bağıntı çaprazıBir etken çözümlemesinde çeşitli ölçerlerle elde edilmiş ölçümleri, ölçtüğü etkenleri açığa çıkarmak üzere bağıntıya geçiren çapraz çizelge.
bağıntı çözümlemesiBirlikte değişme gösteren iki değişken arasındaki bağışımlık ilişkisini ya da, bağımlı değişken (Y)'deki değişmelerin ne ölçüde bağımsız değişken (X)'
bağıntı katsayısıDeğişkenler arasındaki bağıntının ölçü ve doğrultusunu saptamak üzere bir serpilmenin gösterdiği toplam sapma içinde açıklanmamış sapmanın oranı olara
bağıntı ölçümüDeğişkenler arasındaki bağıntının ölçü ve doğrultusunu nicel olarak saptamaya yarayan ölçüm. bkz. bağıntı çözümlemesi.
bağıntı ölçütüDeğişkenler arasında nedensellik ilişkisi kurmanın önkoşullarından birini dile getiren ve ilgili değişkenlerin gösterdiği birlikte değişmenin bağıntıl
bağıntısız serpilmeİki değişkenin birlikte değişmesini gösteren bir serpilmede, gözlemlerin ilk değişken eksenine koşut ve ikinci değişkenin ortalamasından geçen bir doğ
bağıntısızlıkDeğişkenlerin gösterdiği birlikte dağılımın bir bağlaşı içermemesi ya da söz konusu değişkenlerin birbirinden bağımsız olarak değişmesi durumu.
bağışımlıkİki olay ya da değişken arasında birindeki değişmelerin ötekine bağlanabileceği bir ilişkinin oimasi ya da bağıntı çözümlemesi sonucu anlamlı bir bağı
bağlaşıOlaylar ya da değişkenler arasında bir bağıntının bulunduğu izlenimini veren birlikte değişme.
bağlaşık etkenlerBirbirini içeren ya da birbirinin yerine geçebilen etkenler.
bağlaşık ilişkiOlasılık kuramında bileşik bir olayı oluşturan, "ve" bağlacıyla ilişkiye geçirilmiş bağımlı ya da bağımsız olaylar arasında söz konusu olan ilişki, bk
bağlaşık olasılıkOlasılık kuramında, bileşik olayı oluşturan iki ya da daha çok yalınç olaydan birinin ve ötekilerin gerçekleşmesine ilişkin olan, çarpma kuralı aracıl
bakışımlı eğriTepe noktasıyla ortalamayı birleştiren doğruya (yüksekliğe) göre bakışımlı olan ve ortalama, ortanca ve tepedeğeri aynı noktaya düşen ya da birbirine
bakışımlılıkBir dağılıma ilişkin eğrinin tepe noktasıyla ortalamayı birleştiren doğruya göre iki eşit parçaya ayrılması durumu.
bakışımsız eğriYüksekliğe göre sağa ya da sola eğik olan ve çeşitli ortalama değerleri aynı noktaya düşmeyen ya da birbirine eşit olmayan eğri. bkz. eğiklik, sağa eğ
bakışımsızlık özelliğiSıralayıcı bir ölçümde sıra düzeninin kurulabilmesi için öngörülen ve "A, B'den büyükse B, A'dan büyük olmamalıdır" biçiminde dile getirilen kural.
basamaklar düzeniAlt-üst ilişkisi içindeki çeşitli aşamaları içeren bir yapı ya da oluşum.
basamaklı anlak biçesiAnlağın, en genel yeteneklerin tepede, ana küme etkenlerinin daha alt düzeyde, özel yeteneklerinse ön altta yer aldığı bir aşamalı yapı içinde örgütle
baskın etkenBaşkalarına üstün gelen ve biçimlendirici bir üstlencesi olan güç ya da etken.
basmakalıp yanıtBir soruya verilen, alışılmış sözcüklerle dile getirilmiş, Özgünlükten yoksun üstünkörü yanıt yada bir sınara alınan ve ayırt edici olmayan karşılık.
başarganlıkİş yapabilme ya da bir edim sürecini başarıyla sonuçlandırma yeteneği olarak beliren, beceri ya da başarı ölçüsü olarak kullanılan edebilme gücü.
başarganlık ölçeriDavranışsal ya da eylemsel etkinlik ve çözümlere dayanarak kişilerin yapabilme düzeyini ölçen yordam, bkz. başarı ölçeri, ölçer.
başarı ölçeriBireyin belli bir alandaki etkinlik becerisini ya da bir eğitim ve yetiştirme izlencesinde gösterdiği gelişmeyi saptayan ölçer. bkz. başarganlık ölçer