toplumbilim terimleri

835 anlam
  • abecesizlik oranı Bir toplumsal kümenin ya da bir toplumun okul çağındaki ve daha yukarı yaşlardaki nüfusu içinde okuma yazma bilmeyenlerin oranı.
  • adalet ve adaletsizlik Toplumsal olayların değişik aktöresel nitelikleri, bkz. adalet, adaletsizlik.
  • afakı amiller bk. nesnel etkenler
  • afakı hakikat bk. nesnel doğru
  • afakı şeniyet bk. nesnel gerçeklik
  • aforoz bkz. kümeden atma
  • ahlak içtimaiyatı bk. aktöre toplumbilimi
  • ahlak ikiliği bk. aktöre ikiliği
  • ahlak sosyolojisi bk. aktöre toplumbilimi
  • ahlak ve adat bk. yol töre
  • ahlaki bk. aktöresel
  • ahlaki hüküm bk. aktöresel yargı
  • ahlaki mefkure bk. aktöresel ülkü
  • ahlakilik bk. aktörelilik
  • aile sosyolojisi bk. aile toplumbilimi
  • aile toplumbilimi Toplumlarda, toplumsal kümelerde aile kurumunun toplum bütünü içindeki yeri ile oluşum, işleyiş ve değişimini düzenlilikleri içinde inceleyip açıklama
  • aktöre ikiliği Bir toplumda ya da toplumsal kümede biri toplum ya da küme içi ilişkilerde, öbürü başka toplum ya da kümelerle ilişkilerde uygulanan iki ayrı tür aktö
  • aktöre toplumbilimi Toplumlardaki, toplumsal kümelerdeki aktöre ölçü ve kurallarının özellikleri ve toplum bütünü içindeki yeri ile oluşum, işleyiş ve değişimini düzenlil
  • aktörelilik Topluluk yaşımını, insan davranışlarını düzenleyerek insanların birbirlerine ve topluma karşı ödevlerini belirleyen kurallar ve ölçülerin toplamı.
  • aktöresel Bireylerin ya da toplumsal kümelerin iyiyi kötüyü, haklıyı haksızı, ödev, onur vb. olguları değerlendirmesine ilişkin olan.
  • aktöresel ülkü Aktöresel yetkinlik örneği sayılan bir ırada bulunduğu tasarlanan özelliklere, aktöresel niteliklere ve bunları gerçekleştiren davranışlara ilişkin an
  • aktöresel yargı Bireylerin, örgütlerin, halkların eylem ve davranışlarının aktöre açısından değerlerini dile getiren yargı.
  • alışkanlıklar Uzun süre içindeki yinelenmeler sonunda özdevimselleşen bilinçsiz ya da bilinçli davranışlar.
  • alpa tapınma Ölmüş alp kişilerin ruhlarına tapınma.
  • amaç içeriği Bir toplumsal küme üyelerinin, o kümeye özgü eylemlerinin yöneldiği çıkar ve değerlerin toplamı.
  • amelı tarif bk. işlemsel tamm
  • ameliyecilik bk. işlemselcilik
  • amiller nazariyesi bk. etkenler kuramı
  • amme sıhhati tedabiri bk. kamu sağlığı önlemleri
  • ampirik sosyoloji bk. görgül toplumbilim
  • ana eğilim Bir toplumsal kümenin ya da bir olgular yığınının temel, ortalama ya da ortaklaşa özelliği.
  • anasanlılık Doğan çocuğa anasının ya da ana soyundan başka yakınların adının verildiği evlilik düzeni.
  • anayerlilik Kocanın evlendikten sonra, daha önce yaşadığı yerde değil, karısının ailesinin yaşamakta olduğu yerde yerleşmesine dayalı evlilik düzeni.
  • ansal bozukluk Birey kişiliğinin toplumsal-ruhsal çevresine uyamaması, fiziksel ya da toplumsal-ruhsal bakımlardan bunalım içine düşerek çözülmesi, bozulması durumu.
  • antropocoğrafya bk. insanbilimsel coğrafya
  • antropolojizm bk. insanbilimcilik.
  • arşetipler bk. ilkörnekler
  • asabı bozukluk bk. sinirsel bozukluk
  • aslı akrabalar bk. birincil yakınlar
  • aslı enmüzeçler bk. ilkörnekler
  • aşamalar kuramı (Rostow) Toplumların ekonomik gelişmesinin, geleneksel toplum-ön koşullar dönemi -kalkış dönemi- ekonomik olgunluk dönemi- yüksek yığın tüketimi dönem
  • aşırı uyarılırlık Canlı varlığın iç ve dış çevrenin dürtülerine anında ve aşırı ölçüde tepki gösterebilme özelliği.
  • ataerkil düzen İlkel ortaklık düzeninin çözülmesi aşamasında ortaya çıkan ve oymağın yaşamının her alanında erkeğin egemenliğine dayalı olan toplumsal örgütleniş biç
  • atalar Bir toplumsal küme ya da toplumun geçmiş kuşakları.
  • atalar Bireyin kan ve dünürlük ilişkileri ile bağlı bulunduğu ve zaman olarak kendinden önce yaşamış olan aile ve yakınlık kümesi üyeleri.
  • atalara tapınma Ölmüş ataların ruhlarına tapınma.
  • avcı toplayıcı topluluk Yaşamlarını avlanma ve bitki toplama ile sürdüren ilkel insan topluluğu.
  • aydınkesim Bir toplumda bilim, ekin ve sanat ile yakın ilgisi bulunan bireylerin oluşturduğu toplumsal küme.
  • aykırı Toplumda görüş ve yaşayış biçimiyle uçlarda bulunan (kimse), marjinal.
  • ayna benlik Bireyin, başkalarının kendisine karşı dışa vurmuş tutumlarına dayalı olarak oluşturduğu, kendi kendisine ilişkin yargılarının toplamı; toplumsallaşmış