toplumbilim terimleri
835 anlam- toplumsal çevrebilim İnsanların yeryüzeyine dağılışını ve bu dağılımı belirleyen etkileşim biçimlerini inceleyerek yerleşimlerin doğal işlevsel yapısını ortaya koymaya çal
- toplumsal çizge Toplum yaşamına ilişkin türlü konuları yalnızca betimsel olarak inceleyerek toplumbilime gerekli gereçleri hazırlayan bilimsel çalışma.
- toplumsal darvincilik Doğadaki ve toplumdaki ilerlemeyi yürüten baş itici gücün varolma savaşı ve doğal ayıklanma süreçleri olduğunu savunan öğreti.
- toplumsal dengesizlik Bir toplumun ya da toplumsal kümenin temel öğelerinin karşılıklı uyumlarını yitirmeleri sonucu ortaya çıkan ve toplumsal çözülmeye götürebilecek olan
- toplumsal devingenlik Bireylerin, toplumsal kümelerin ya da uygarlık öğelerinin toplumsal yerlerindeki ve değerlendirilişindeki değişmeler.
- toplumsal devinim Bir toplum yada toplumsal küme üyelerinin, toplumsal örgütleniş düzeninde kimi değişiklikler yapmak ya da bu tür değişiklikleri engellemek amacıyla gi
- toplumsal devrim Eskimiş ve geçerliği kalmamış bir toplumsal düzenin devrilerek yerine yeni ve ilerici bir toplum düzeninin kurulması devinimi.
- toplumsal durgunluk Toplumsal sınıf yapısının aşırı ölçüde kapalı olduğu, bireylerin toplum içindeki yer ve yaşam koşullarının kalıtsal yolla belirlendiği tarihsel-toplum
- toplumsal düşünü İnsanın toplumsal çevresinin niteliği, başka insanlarla ilişkileri, hak ve yükümlülükleri, kısaca toplumsal düzen konusundaki düşüncelerinin tümü.
- toplumsal düzgüsüzlük Bir bireyin, bir toplumsal kümenin davranışlarında, toplumsal çevresi ile ilişkilerinde ya da toplumun yapısında, işlevlerinde, toplumsal olarak yaptı
- toplumsal eğilimler Belli bir tarihsel dönemde toplumsal yaşamda ve gelişimde ortaya çıkan başlıca yönelişler.
- toplumsal ekonomik biçimleniş Toplumların tarihsel gelişimleri boyunca üretim biçimiyle belirlenen kimi düzenlenişlerden geçtiği görüşü.
- toplumsal engel Bir toplumsal sınıfı ya da katmanı oluşturan bireylerin daha elverişli durumdaki sınıf ya da katmanın ayrıcalıklarını elde etmelerini önleyici, ya da
- toplumsal eşitsizlik Toplumsal sınıflaşmanın sonucu olarak bireylerin toplumsal yerleri arasında ortaya çıkan ayrılıklar.
- toplumsal gerileme Bir toplumda ya da toplumsal kümede doğal ve toplumsal çevreyi denetleme yönünden ulaşılmış düzeyin altına geçici olarak düşülmesi.
- toplumsal gerileme Geçici olarak eskiye, çağını doldurmuş toplumsal düzenleniş biçimlerine dönüş, durgunluk ve yıkım durumu.
- toplumsal güç Toplumsal sonuçlar doğurmaya yetecek sayıda olan ve birlikte eylemde bulunan bireylerden kurulu toplumsal küme.
- toplumsal güdü İnsanları, fiziksel gereksinmeleri ile doğrudan ilişkili olmayan, toplumsal, siyasal, ekinsel nitelikteki amaçlara (örneğin toplumsal çevresince kabul
- toplumsal hizmet Bireylerin ya da toplumsal kümelerin toplumsal çevredeki değişmelere uymalarını sağlamayı amaçlayan uğraşlarla yol ve yöntemler dizgisi.
- toplumsal iletkenlik Ekin öğelerinin kuşaktan kuşağa iletilmesinin ölçü ve biçimini belirleyen süreçlerin tümü.
- toplumsal ilişkiler Toplum üyelerinin ortaklaşa tinsel ve özdeksel etkinlikleri dolayısıyla aralarında oluşan bağlantıların tümü.
- toplumsal işpayı Bir toplumda yada toplumsal kümede bireylerin içinde bulundukları orun gereği yüklendikleri işlev.
- toplumsal kalıp Bir toplumda ya da toplumsal kümede üyelerin davranış ve etkileşimlerindeki her türlü düzenlilik.
- toplumsal kalıt Bir toplumda ya da toplumsal kümede geçmiş kuşaklardan kalma ekin öğeleri.
- toplumsal kalıtım Bir toplumda oluşan ekin öğelerinin tarih içinde değişmelerden geçmekle birlikte o topluma ve o halka özgü olan, onları başkalarından ayırt etmek olan
- toplumsal katmanlaşma görüşü Toplumun ekonomik, siyasal, ırksal vb. bakımlardan bir takım katmanlara bölünmüş olduğunu, bu etkenler arasında herhangi bir önem sıralaması yapmadan
- toplumsal kaygı Aşırı uyarı, korku, etkilenme ve genel bir davranış dengesizliği (oynaklığı) gibi olaylar dolayısıyla bir toplum ya da toplumsal küme üyelerinde ortay
- toplumsal kemikleşme Kimi gelenek, görenek ve davranış biçimlerinin katılaşması, yeni koşullara uygun düşmemesi, değişmeye direnmesi olayı.
- toplumsal kopma Bireylerin, toplumsal kümelerin başka birey ya da kümelerle hem fiziksel hem de toplumsal bağlantıyı yitirmeleri.
- toplumsal kuram Toplumun oluşum ve değişimi, toplumsal sınıflaşma, toplumsal kurumların biçimlenişi... vb. toplumsal olayların bilimsel açıklamasını yapmağa yönelik k
- toplumsal kurum Bir toplumda eşgüdülmüş, örgütlenmiş, göreli bir bütün oluşturan düşünceler, inançlar, gelenek görenek ve davranışlarla özdeksel öğeler (yapılar, mall
- toplumsal kutuplar Bir toplum içinde oluşan karşıt güçler ve eğilimler.
- toplumsal küme Türlü etkileşmelerle sürekli olarak bir arada tutulan birden çok sayıda bireyden kurulu toplumsal birim.
- toplumsal olgu Her türlü özdeksel ve tinsel toplumsal değerin, toplumsal ilişkinin ya da toplumsal sürecin ayırt edilebilen herhangi bir birimi.
- toplumsal orun Bir bireyin, bir toplumsal kümenin başka birey ya da kümeler karşısındaki yerini belirleyen hak ve ödevlerin tümü.
- toplumsal oturmamışlık Bir toplumu oluşturan türlü toplumsal kümeler arasında gerginlikler, çatışmalar ve anlaşmazlıklarla beliren dengesizlik durumu.
- toplumsal oylum (Durkheim) Bir toplumu ya da bir toplumsal kümeyi oluşturan ve toplum ilerleyip iş bölümü arttıkça çoğalan birimlerin sayısı.
- toplumsal örnek Belli bir tarihsel döneme özgü toplumsal yaşamın ussal olarak kurulan örneği.
- toplumsal parçalanma Bir toplumun, bir toplumsal kümenin toplumsal çözülme sonucu ayrı kümelere bölünmesi.
- toplumsal sağılma Bir toplumda belli yaş, uzmanlık, eğitim düzeyi kümelerindeki bireylerin başka ülkelere göç etmeleri sonucu toplumsal kurumların etkinlik yitimine uğr
- toplumsal sınıflar Marksçı kurama göre: Üretim güçlerinin belli gelişme aşamalarında üretim araçlarını ellerinde bulundurup bulundurmama durumları, toplumsal işbölümü dü
- toplumsal sınıflar Bir bölüm batılı toplumbilimciye göre: Gelir düzeyleri, yaşama biçimleri, toplumda gördükleri saygı ölçüsü bakımlarından birbirinden ayrılan, araların
- toplumsal sınıflaşma Toplum yaşamında toplumsal sınıfların ortaya çıkışının tarihsel süreci.
- toplumsal simge Toplumsal küme ya da toplum bütünü içinde ortaklaşa bir anlamı olan ve bu anlamı iletebilen simge.
- toplumsal sorun Toplumsal çevrenin koşullarından doğan ve kimi toplumsal değerler bakımından çekinceli sayılan, düzeltilmesi için de toplumsal güç ve araçların kullan
- toplumsal sözleşme kuramı Toplum yaşamının, devletin ve tüzenin, toplum üyeleri arasında yapılmış bir sözleşmenin sonucu olduğunu ileri süren; Hobbes, Spinoza, Rousseau gibi fi
- toplumsal süreç Bir toplumda ya da toplumsal kümede bileşkenler arasındaki etkileşmelerden ileri gelen düzenli her türlü oluşum ve değişim.
- toplumsal süreklilik Bir toplumun özdeksel ve tinsel ekin öğeleri bakımından, sürekli değişimlerden geçmekle birlikte, kendine özgü kimliğini sürdürmesi.
- toplumsal tasarlama Toplumsal yaşamın ve insanlararası ilişkilerin, belli amaçlara ulaşmak için kamusal yetkece belli biçimde düzenlenmesi.
- toplumsal tedirginlik Toplumsal kümeler arasındaki ilişkilerin sürtüşme ya da gerginlik biçimini aldığı durumlar.