mantık alanındaki kelimeler

mantık

1.118 anlam

önekli yasal biçim n sayıda (...) art arda gelen niceleyici (önek) ile bunların etki alanı olan niceleyecisiz birtamdeyimden (üreteç) oluşan tamdeyim. || (Temel mantıklı
önekli yasal biçim üreteci Önekli yasal biçimde niceleyicilerin etki alanı olan niceleyicisiz tam deyim.
önerme Bir savı öne süren ya da bir durumu dile getiren (genellikle bildiri kipinde olan) bir tümce; belli bir yorumda belli bir doğruluk değeri kazanan düzg
önerme Sav ya da durum.
önerme değişkeni Değer alanı, önerme kaplamlarından ya da başka bir deyişle doğruluk değerlerinden oluşan bireysel olmayan değişken.
önerme değişkeni Değer alanı, önerme içlemlerinden ya da başka bir deyişle savlardan oluşan bireysel olmayan değişken. Anl. sıfırlı yüklem değişkeni.
önerme değişmezi Biçimsel bir dilde tek bir imden oluşan önerme; başka bir deyişle dizimsel türü p olan özdeğişmez.
önerme eklemi bk. eklem.
önerme kalıbı Bütün örnekleri önerme olan kalıp. ||Örn. ()
önerme niceliği Özne-yüklem önermesinin tümel ya da tikel olma özelliği.
önerme niteliği Özne-yüklem önermesinin olumlu ya da olumsuz olma özelliği.
önerme simgesi Olağan yorumdaki değer alanı, sözedilen dilin önermelerinden ya da genel olarak tamdeyimlerinden oluşan dizimsel sözeden dil değişkeni: p, q, r,...
önermeler mantığı bk. eklemler mantığı.
önermesel mantık Bildirsel tümcelerden (önermelerden) oluşan bir sözedilen dile ilişkin mantık dizgesi.
önermesel olmayan mantık Bildirsel olmayan tümceler kapsayan bir sözedilen dile ilişkin mantık dizgesi, || Krş.. buyruklar mantığı, sorular mantığı.
önesürüş Bir önermenin belli bir kişice belli bir anda belli bir savı dile getirmek amacıyla kullanılması edimi. || Aynı bir önermeyle ayrıönesürüşler yapılabi
örnekle tanım t gibi bir deyimin, kaplamına giren birtakım somut nesneler arasından örnek olarak seçilmiş () tek tek uygulanması yoluyla anlamının belirlenmesi. ||
örtük tanım Belirtik olmayan dilsel tanım. || Krş.. tümevarımlı tanım, yinelgen tanım, birarada tanım.
öz olmayan bileşen Mantıkta bir önermenin öz olmayan (improper) bileşeni olarak önermenin kendisi; önerme hem gerçek alt formüllerini hem de bütün olarak kendisini bileş
özaltdeyim Bir düzgün deyimin kendinden başka olan altdeyimi. || Her dolaysız altdeyimözaltdeyim olup, herözaltdeyim dolaysız altdeyim değildir. Örn. p önermesi,
özaltküme Bir kümenin kendisiyle özdeş olmayan alt kümesi. || Örn. {1,2} kümesi, {1,2, 3} kümesininözaltkümesidir.
özbileşen Bir önermenin kendinden başka olan herhangi bir bileşeni.
özbirey Kümeler kuramında, küme ya da öbek olmayan evren öğesi bir nesne.
özbireyli öbek En az bir kurucu öğesi özbirey olan öbek. || Krş.. salt öbek.
özdeğişmez Değişken bağlama imi ya da yönetici olmayan değişmez. Krş.. bireysel değişmez, yüklem değişmezi, işlev değişmezi.
özel değişmez Mantıksal olmayan değişmez. Krş.. özdeğişmez.
özel ilksav Özel ilksavlar kümesinin öğesi olan tamdeyim.|| Anl. mantıksal olmayan ilksav. Krş..özel ilksavlar kümesi.
özel ilksavlar kümesi Bir biçimsel dizgenin geçersiz önermeleri arasından seçilmiş, saptanır önerme kümesi.
özelik bk. özellik.
özelleme kuralları Tümel ve tikelözelleme kurallarının ortak adı.
özellik yüklemi Birli yüklem; içlemi bir özellik olan yüklem.
özne yüklem önerme kalıbı Örnekleri özne-yüklem önermesi olan kalıp; SaP, SeP, SiP, SoP. (S, P terim simgeleri olup a, e, i, o terim yönetenleridir).
özne yüklem önermesi S ile P gibi birli yüklemlerden oluşan () (yada kısaca SaP, SeP, Sip, Sop) biçimindeki herhangi bir önerme. || SaP, SeP, SiP, SoP'un simgeleri sırası
özne yüklem önermesi niceliği Özen-yüklem önermelerinin tümel ya da tikel olma özelliği.
özne yüklem önermesi niteliği Özne-yüklem önermelerinin olumlu ya da olumsuz olma özelliği.
öznitelik soyutlayıcısı () Krş.. sav soyutlayıcısı.
özöbek Hiç bir öbeğin öğesi olmayan öbek. || Örn. Bütün kümelerin öbeği birözöbektir.
quine yöntemiyle doğruluk değeri çözümlemesi Bir bileşik önermede en çok geçen yalınç bileşeni bir kez D bir kez de Y değeri ile değiştirip elde edilen her önermeyi yaIınlaştırma kuralları yardım
rakam Bîr doğal sayıyı göstermeğe yarayan ad. || Biçimsel sayı kuramında n sayısını gösterenrakam, sıfır (0) imi ile bu imin sağına yazılan n sayıda ardıl i
salt mantıksal kuram Mantıksal olmayan değişmezler ile mantıksal olmayan ilksavlardan yoksun olan biçimsel kuram. || Örn. Yalınç eşitlik kuramı, temel mantıklı biçimsel ku
salt öbek Hiç bir kurucu öğesi özbirey olmayan ya da başka bir deyişle tek kurucu öğesi boş küme olan öbek.
sanılabilme yöneticisi Sanma yöneticisinin ikillisi olan bölümsel bilgisel birli yönetici. || ()
sanısal mantık Temel mantığa sanısal yöneticileri katmakla oluşturulan genleşmiş mantık dizgesi. || Krş.. bilgisel-sanısal mantık.
sanısal sonuç q önermesinin p gibi bir önermeninsanısal sonuç'u olması, () nun geçerli bir önerme olmasıdır.
sanısal yönetici Sanma yöneticisi ya da bu yönetici yardımıyla tanımlanan doğrusal olmayan n-li eklem. || Örn. () biçiminde tanımlanan S* imi, sanısal bir yöneticidir
saptama sorunu Lnin altkümesiolan K nın L ye göresaptama sorunu, K nın L ye göre bir saptama yöntemini bulma ya da öyle bir yöntemin olmadığını kanıtlama sorunudur.
saptama yöntemi Bir biçimsel dizgede, verilen bir önermenin kanıtsav olup olmadığını sonlu sayıda adımla belirlemeğe yarayan dizimsel yöntem.
saptama yöntemi Saptanır herhangi bir kümenin ayırt edici izergesine ilişkin işlemleyici.
saptanır biçimsel dizge Kanıtsavları saptanır bir küme oluşturan biçimsel dizge.
saptanır kuram Mantıkça kapalı önerme kümesi saptanır olan kuram.