ırk bilimi, budunbilim

1.476 anlam
  • aşk büyüsü Aşka düşmesi istenen birinin tırnak, saç, kan, tükrük gibi vücut ürünleriyle, tesbih, bıçak, ayakkabı ya da giysi gibi kullandığı nesneler ve özel ola
  • aşk masalı Genellikle evlenmeyle sonuçlanan aşkları konu alan masal türü. bk. kişisel masal. krş. kurtarım masalı, edinim masalı.
  • at bakısı Atların yürüyüşlerine bakarak geleceği okuma işi. bk. bakı. krş. fare bakısı.
  • at falı bk. at bakısı
  • at oyunu Atın türlü . devinimlerinin yansılamalarından oluşan oyun türü. bk. oyun, benzer-duyusal büyü. krş. yılan oyunu, ateş oyunu.
  • atacılık Uzak atalara ilişkin yok olmuş geleneksel özelliklerin, sonraki kuşaklarda yeniden görülebileceğini ileri süren halk öğretisi; ata özelliklerinin toru
  • atadirimcilik Dinin; ölü ruhlarının, özellikle ata ruhlarının dirilerek yaşantılarını sürdürdüklerine dayanan evrensel inancın sonunda doğduğunu ileri süren görüş.
  • atasoy İlkel toplumlarda, boyları oluşturan bireylerin kendisinden türediklerine inandıkları insan, hayvan, bitki, nesne ya da doğa olayı kimliğinde olan ort
  • atasoyculuk Bir boyun, bir insan topluluğunun, iki ya da tek bir kişinin aynı atadan geldiğine inandığı bir hayvana, bitkiye, nesneye ya da seyrek olarak bir doğa
  • atasoylu akrabalık Aynı atasoydan geldiklerine inanan bir boyun bireyleri arasındaki ilişkileri düzenleyen kan bağı. bk. atasoy, boy, akrabalık.
  • atavizm bk. atacılık
  • ateş bakısı Ateşe bakarak geleceği okuma işi. bk. bakı. krş. lamba bakısı.
  • ateş falı bk. ateş bakısı
  • ateş oyunu Ateşin güç ve kutsallığı nedeniyle doğmuş olan korkma, tapınma ve kurban kesme eylemlerini simgeleyen oyun türü. bk. oyun. krş. at oyunu, yılan oyunu,
  • atmosfer değişme falı bk. hava değişim bakısı
  • av büyüsü Kolay, verimli avlanmak amacıyla avlanma öncesi yapılan ve genellikle betimsel eylemlerden oluşan büyü türü. bk. büyü.
  • av oyunu Verimli, kesin sonuçlu bir av yapmak amacıyla avlanmadan önce yapılan, avlanacak hayvanların devinimleriyle avlanma olayını yansılayan eylemlerden olu
  • avunkulat bk. dayıerki
  • ay oyunu Ayın; evren, dünya ve yaşamın yaratıcısı olduğuna ilişkin inançtan kaynaklanan oyun türü. bk. oyun, göksel oyun. krş. ateş oyunu.
  • aycılık İlk dinin; ilkadamın ayı kişileştirmesi ya da Tanrılaştırması sonunda doğduğuna ilişkin görüş. bk. din, güneşçilik krş. güççülük.
  • aydın kültürü Bir toplumda, halk kültürünün dışında kalan aydınlarca oluşturulmuş olan kültür, krş. halk kültürü.
  • ayırımlayıcı halkbilim Aynı halkbilim ürününün değişik bölgelerde gösterdiği başkalıkları, bunların nedenlerini araştırarak saptayan halkbilim dalı.
  • ayin bk. kuttören
  • ayna bakısı Çeşmeye asılmış olan aynada beliren görüntülere bakılarak geleceği belirtme, bk. bakı. krş. düş bakısı.
  • ayna falı bk. ayna bakısı
  • ayniyet büyüsü bk. benzerduyusal büyü
  • ayrık öğe Bağlı olduğu halkbilim birleşkesinden ayrılarak bir başkasına göç eden öğe. krş. katılgan öğe.
  • ayrılımlı boşinanç boyutu Boşinançların, bağlı bulundukları toplum ve çağ koşullarına uygun olarak gösterdiği değişim özellikleri, bk. boşinanç boyutları.
  • azalımlı boşinanç boyutu Zamanla boşinançlarda saptanan sayısal azalma, bk. boşinanç boyutları.
  • babayanlı akrabalık Tüm akrabalık ilişki ve sorunlarını, baba soyunu temel alarak çözümleyen akrabalık türü. krş. anayanlı akrabalık.
  • balık bakısı Balık bağırsaklarına bakarak geleceği okuma işi. bk. bakı. krş. kuş bakısı.
  • balık falı bk. balık bakısı
  • balmumu bakısı Yere damlatılan balmumunun biçim ve büyüklüğüne bakılarak geleceği okuma işi. bk. bakı. krş. ateş bakisi.
  • balmumu falı bk. balmumu bakısı
  • barış oyunu Toplumu savaştan korumak amacıyla yapılan ve bunu barışsal eylemlerin benzetimsel uygulamalarıyla sağlamaya çalışan oyun türü. bk. oyun. krş. savaş oy
  • basit balad bk. yalınç balad
  • başlangıç kanunu bk. başlangıç yasası
  • başlangıç yasası Sagaların başlangıç bölümlerinde, olayların durgun olarak başladıktan sonra gittikçe hızlanmaları biçimindeki genel oluşuma dayanılarak ileri sürülen
  • batıl itikat bk. boşinanç
  • batıl itikat buutları bk. boşinanç boyutları
  • batıl itikat tabakası bk. boşinançsal katman
  • batıl itikatçılık bk. boşinanççılık
  • bekaret bk. kızlık
  • benimseyim Bir toplumun, başka bir toplumun halkbilim öğe, ürün ya da olaylarını benimsemesi, krş. abama, ödünçleme, uyum.
  • benzerduyusal büyü "Benzer benzeri etkiler" biçimindeki halk inancı ilkesinden kaynaklanan ve bir olayın, durumun, insanın, hayvanın vb. nin simgesel ya da gerçek benzet
  • bereket oyunu bk. bolluk oyunu
  • beşerı coğrafya bk. insan coğrafyası
  • betimsel bilmece Bilmecelerin büyük bir çoğunluğunu oluşturan ve yanıtlanması istenen soruları, betimsel bir düzen içinde yönelten bilmece türü. bk. bilmece, krş. koşu
  • betimsel budunbilim Türlü halkların özdeksel ve tinsel kültür öğelerini, kurumlarını dizgeli bir biçimde betimleyen budunbilim dalı.
  • beyaz büyü bk. ak büyü