dil bilimi alanındaki kelimeler

dil bilimi

1.627 anlam

abanık değşilimi Hint-Avrupa dilindeki kapantılıların Cermencede uğradığı değişiklik, ki ötümlü abanıkların ötümsüz, ötümsüzlerin de üfürtülü olması şeklinde beliren t
abanık değşilimi Jean Deny Türkçede kelime sonundaki ötümsüz abanıkların açınık alınca ötümlüleşmelerine ve bu gibi kelimelere gelen ek veya takılar başındaki abanıkla
abanık gövdeli isim çekimi Sonu abanıkla biten isimlerin çekimi: Ev, ev-i, ev-e... gibi.
abanıklaşma Bir açınığın veya yarı açınığın abanık değeri aması.
abanıklı baştalık Bir kelimede ilk sesin abanık olması.
abanıklık Bir hecenin abanık bakımından hali.
abanıkta soluklama Bkz. Soluklama.
abanır almaşımı Bkz. Almaşım.
abanır yayılışı Bir abanığm kendinden önceki veya sonraki abanığa, kendi niteliklerini geçirmesi (Bkz. Özümleme).
abanırlar dizgesi Nitelikleri ve birbirine karşı olan ilgileri bakımından bir dildeki abanıkların topu.
abanırlar uyumu Bir kelimede ayrı yerlerde bulunup sesçe birbirine yakın olan abanıklardan birinin öbürüne uyması; Fran. chausson'un dilimizde şoşon olması gibi.
açık açınık Bkz. Açmık.
açık girişim Bkz. Girişim.
açık ses Ses aygıdının epeyce veya büsbütün açılmasıyla çıkan ses.
açık sözdizimi Bkz. Kapalı sözdizimi.
açıklama çoğulu Biz ve siz çoğul olmakla beraber bazan tek kişi için söylenebildiklerinden, bunların gerçekten çoğul olarak kastedildiğini açıklamak için kullanılan B
açılışlı ses Dışa patlar ses. Bkz. Dışa patlar.
açınığımsı abanık Bkz. Ötümlü abanık.
açınık Kapantı veya fazla daraltı yapmaksızın dudakların ve ağız içinde dilin aldığı çeşitli durumlarda açık ağızla soluğun dışarıya verilmesinden meydana ge
açınık görevi Açınıkların ve bazan seslilerin abanıklar için bir dayanak meydana getirmeleri. Kar kelimesinde a, hem k hem de r için, Kart kelimesindeki r ise t içi
açınık gövdeli isim çekimi Bir açınıkla biten isimlerin çekimi: kapı, ka-pı-yı, kapı-ya... gibi.
açınık kaynaşması İki veya ikiden fazla açınığın kaynaşıp tek ses halinde çıkması ki silinme, çitişme, toplaşma ve derilme yollarından biriyle olur. Bu kelimelere bakın
açınık öğesi Açınıklara, ikinliklere, üçünlüklere verilen ortak ad.
açınık ses Üflek seslere karşı olarak açınıklara ve ötümlü abanıklara verilen ad.
açınık yayılışı Açınık değşiliminin başka bir adı.
açınıkla girşim Bir girişim açınığı kullanma olayı.
açınıklar uyumu Bazı dillerde ve özellikle Türkçede bir çeşit özümleme: 1. Bir kelimedeki açınıkların incelik kalınlık yönünden ve kimi vakit bunlarla birlikte olarak
açınıklararası abanık İki açınık arasında bulunan abanık.
açınıklarda nicelik almaşımı Bkz. Almaşım.
açınıklarda nitelik almaşımı Bkz. Almaşım.
açınıklarda renk almaşımı Bkz. Almaşım.
açınıklarda vurgu almaşımı Bkz. Almaşım.
açınıklaşma Abanık niteliğinde: olan bir sesin açınık niteliği alması.
açınıklı baştalık Bir kelimede ilk sesin açınık olması.
açınıklık Bir hecenin açınıklardan hangisini almış olduğu bakımından hali.
açınıklık noktası Bir hecede açınık görevinin belirdiği boğumlama evresi.
açınıkta soluklama Bkz. soluklama.
açınırlar devimi Açınıklar almaşımı.
açınırlar dizgesi uyumu Nitelikleri ve birbirine karşı olan ilgileri bakımından bir dildeki açınıkların topu.
ad değişikliği Birer çift sayılacak kadar anlamca birbirine yakın olan bazı isimlerin başka başka köklerde türetilmiş bulunmaları hali : Ana ile baba, dayı ile teyze
ad veya ad isim İsim kelimesi asıl isimlerden gayrı, sırasına göre sıfat, zamir, sayı gibi başka söz bölümlerini içine alan genel anlamlı bir kelime olduğundan sırf a
addan türeme fiil otomatik İsimden türeme fiil.
adıkaynak Adı bir topluluğa verilmiş olan kişi.
adlamalık Eski gramercilerin özel isimlere karşı olarak cins isimlerine verdikleri ad.
adlandırma bilimi Fikirlere ne gibi karinelerle ad takıldığını inceleyen bilim.
adlaşmış sıfat Ad yerine kullanılan sıfat : Doğruyu söylemeli gibi.
adlık tümce Bkz. Tümce.
agma Yunancada "ng" sesi veren yanyana yazılmış iki gama'nın adı.
ağır açınık Bkz. Açınık.
ağır erkeli muzari Arapçada cezimli muzarinin sonuna enne getirilen şekli : yaktülenne (=elbette öldürecektir ).