tarih
2.277 anlam- altı orun Yüksek devlet görevlerinin altısı: nişancılık, şıkk-ı evvel, şıkk-ı sanî, şıkk-ı salis defterdarlıkları, reisül-küttaplık, deftereminliği.
- altı vergi Devlet borçları karşılığı olarak Düyûn-ı Umumiye İdaresine verilmiş olan ulusal gelirlerden altısı: ipek, tütün, balık avı, tuz, içki ve damga pulu ve
- altıbölük bk. kapıkulu süvarisi.
- altın kozak Yabancı hükümdarlara gönderilen padişah mektuplarının içine konduğu altın işlemeli, altın yaldızlı ya da som altından yapılmış kap.
- altmışlı İlmiye aşamalarından sahn-i seman ile musıla-ı Süleymaniye arasında bir derece.
- altuna otomatik Tuna Irmağı'nın gün batarken aldığı durum için Osmanlıların verdiği ad.
- aman belgesi Savaşta teslim olanlara verilen, mal ve canlarına dokunulmayacağını bildirir belge.
- amanlı Osmanlı ülkelerinde oturmasına izin verilen yabancı uyruklu kimse.
- amanlı Yabancı ülkelerde dolaşan ya da oturan Müslüman.
- amanname bk. aman belgesi
- amedı i divan ı hümayun bk. ametçi
- ametçi Padişah divanının türlü kalemlerinde görev yapan başyazmanlara verilen ad.
- amfor Eski Yunan ve Romalılarda karnı dar ve boynu uzun olan toprak testilerine verilen ad.
- anadefteri İstanbul'a getirilen yeni devşirme oğlanlarının adlarını, kimliklerini, devşirildikleri sancak, kaza ve köylerin, babalarının, sipahilerinin ve sürücü
- anadolu defterdarı Osmanlılarda defterdar sayısı ikiye çıkarıldığında Anadolu'nun maliye işlerine bakmakla yükümlü kılınan deftardara verilen san.
- anadolu kazaskeri Aşama olarak Rumeli kazaskerinden sonra gelen ve Anadolu ile ilgili işleri yürüten kazasker. bk. kazasker.
- anadolu muhasebe kalemi Anadolu'daki padişah ve vezir vakıfları ile Erzurum dışında Anadolu kalelerinin hesaplarına bakan, sadrazamlığa bağlı örgüt.
- anahtarağası Hasoda örgütünde hasodanın güvenlik işlerinden sorumlu olan görevli.
- anlaşık devletler Birinci Dünya Savaşından önce bağdaşık devletlere karşı aralarında anlaşan Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya devletlerine verilen ad. bk. üçlü a
- antlaşma İki ya da daha çok devlet arasında yapılan bağlayıcı yazılı sözleşme.
- ara yı umumiye bk. tümdanış
- arazi i emiriyye bk. beylik toprak
- arazi i metruke bk. bırakık toprak
- arazi i mıriyye bk. beylik toprak
- arda otomatik Sopalı çavuş.
- ardahan otomatik Ardalı padişah.
- areopag Eski Atina'da, toplandığı yerin adına göre anılan yüksek yargıçlar kurulu.
- areopagit Eski Yunanistan'da ölünceye dek yerinde kalmak üzere, en saygın kimseler arasından seçilmiş yüksek yargıç, areopag üyesi.
- arhont Eski Yunanistan'da en yüksek dokuz devlet görevlisinden her biri.
- arma Bir devletin, bir soyun ya da bir kentin simgesi olarak bilinen im.
- arpa emini Hasahıra, ot, arpa vb. hayvan yiyecekleri ile gereçleri sağlayan görevli.
- arpalık Osmanlılarda görevi sona eren ya da emekli olanlara bağlanan ödenek.
- arpalık Genel olarak ileri gelen görevlilere verilen ek ödenek.
- arpalık İlmiye sınıfının ileri gelenlerine bağlanan ödenek.
- arz ı mevud bk. kutsal ülke
- arz ı mukaddes bk. kutsal ülke
- arz kapısı bk. akağalar kapısı.
- arz odası Padişahın, sadrazam ile divan ileri gelenlerini ve yabancı elçileri kabul ettikleri oda.
- arz tezkeresi bk. telhis.
- arzağaları Hasoda görevlilerinden padişaha arz iletmeye yetkili en kıdemli dördü: hasodabaşı, silahtarağa, çuhadar, rikâbdar.
- asakir i mansure yi muhammediye bk. mansure askeri
- asaletmeap Asil kişilere hitap ederken kullanılan saygı sözü.
- asarıatika bk. örencik
- ases bk. yatakçı
- asesbaşı Ocaktaki askerî görevi yanısıra başkentin düzenini korumakla da yükümlü olan 28. ortanın çorbacısına verilen ad.
- asesbaşı otomatik Yeniçeri Ocağındaki askerî görevinin yanı sıra, başkentin düzenini korumakla da yükümlü olan yirmi sekizinci ortanın çorbacıbaşısı.
- asıl Yeniçeri ocağından olanların ulufelerini gösteren defterin özgün nüshası.
- asitane kaymakamı bk. kaymakam paşa.
- askeriler Osmanlı toplumunda, gördükleri hizmet karşılığı olarak vergi yükümlüsü olmayan asker, ilmiye ve başka beratlılar sınıflarının genel adı.
- askeriye Osmanlılarda askerlik işleriyle uğraşan görevliler.