yaş sınıfıBir köyün, bir klanın ya da başka bir topluluğun üyelerinin yaşlarına göre oluşturdukları sınıflar.
yaşam ağacıYaşamın yenilenmesini, ölümsüzlüğü ve verimliliği simgeleyen; insanla yaşamı arasındaki ilişkiyi gösteren efsane ağacı, a. bk. dünya ağacı.
yaşam söyleniİnsan, hayvan, bitki, doğum, yaşam ve ölüm gibi oluşumları içeren söylen türü. bk. söylen, krş. doğal söylen, toplumsal söylen, işbilimsel söylen.
yaşlılar yönetimiToplumsal yaşamı ilgilendiren çeşitli sorunların yaşlı ve güngörmüş erkekler tarafından bir çözüme bağlanması; işlerin, bu erkeklerin oluşturduğu kuru
yatay bölükBir türdeş toplumsal katmanın, toplumsal altbölüğüne verilen ad. bk. altbölük. krş. sınıf.
yayılımcılıkHalkbilim ürünlerinin yalnızca yayılım oluşumuna uygun bir biçimde toplumlar arasında yayıldığını savunanların ileri sürdükleri kuram. bk. yayılım.
yayılmaKültür öğelerinin ya da kültür karmaşalarının coğrafya bakımından yer değiştirerek bir toplumdan başka bir toplumayayılması süreci.
yayılmacılıkYüksek kültürlerin ve uygarlıkların bir ana kaynaktan göçler ve yayılmalar sonucu oluştuğunu ileri süren görüş; bu görüş çevresinde toplanan kimseleri
yazılı muskaÜçgen, dikdörtgen, kare biçimlerinde dürülmüş bez, mumlu bez, muşamba ya da madenden yapılmış silindir biçimindeki birer küçük koruncak içine konan ;
yazınsal bilmeceHalk yaratısı olmayan, yazarlarca oluşturulmuş bilmeceler, bk. bilgin bilmecesi, sanat bilmecesi, krş. halk bilmecesi.
yazınsal gelenekYazına ilişkin olarak oluşan gelenek türü. bk. gelenek, krş. halk geleneği.
yazınsal halkbilimciYazınla ilgili konuları halkbilimci gözüyle inceleyen bilim adamı. bk. insanbilimsel halkbilimci.
yeni halkbilimciler okulu.Halk kültürü ürünlerinin, ilgili oldukları toplumun toplumsal yaşantısıyla ruhbilimsel yapısının ortak bir sonucu olduğuna ilişkin görüşü savunan halk
yeni halkbilimcilikHalkbilim olaylarıyla ürünlerinin tarihsel, coğrafyasal ya da tüm öteki yöntemlerin yardımlarıyla değil de yapı, işleyiş ve bulundukları halk kültürü
yenileşme bölgesiDeğişik kültürler arasında bulunmasından ötürü dış etkilere açık bulunan halk kültürü bölgesi.
yer adıİçinde bulunan coğrafya öğelerine, halka, sanat yapılarına göre bir yere verilen ad.
yerel baladBelli bir yerle ilgili olarak söylenen balad.
yerel sagaBir tek yere ilişkin olan saga. bk. saga, doğa sagası.
yerel söylenceBelirli bir yere ilişkin dinsel nitelik gösteren gelenek ve göreneklerin adlarıyla yapı ve tarihsel oluşumları yönlerinden açıklamalar yapan anlatı, b
yerliİlkel diye nitelenen halkların ve toplulukların üyeleri.
yerli baltasıKuzey Amerika yerlilerinin kültürlerinde önemli bir yer tutan; silâh, araç, ağızlık ve savaş simgesi olarak kullanılan balta.
yıkıcı büyüKötü hava, kıtlık, mutsuzluk, başkaldırma ve ölüm gibi oluşumları sağlamak amacıyla uygulanan büyü türü. bk. büyü. krş. ak büyü, kara büyü.
yılanTotem, tapıncak, koruyucu yaratık olarak ilkellerin dinsel yaşamında gizemsel ve büyüsel bir nitelik taşıyan; dünyanın ve insanın yaratılışıyla ilgili
yılan dansıKuzey Amerika'da yaşayan Hopilerde büyücülerin büyüsel yeteneklerini göstermek için ağızlarına canlı yılanları alarak yaptıkları dans.
yılan oyunuYeterli yağmur yağmasını ve ürünlerin bol olmasını sağlamak amacıyla gerçek bir yılanla birlikte ya da yılan gibi debelenerek oynanan bir halk oyunu t
yıldız bakısıYıldızlara bakarak geleceği okuma işi. bk. bakı.
yıldız oyunuYıldızların yaşantı, dünya ve evrenin kaynağı oldukları inanışına dayanan bir halk oyunu türü. bk. oyun. krş. göksel oyun, güneş oyunu.
yıldızbilimBudunbilimsel anlamda yıldızlardan insanların geleceğini okuma, yorumlama ve sonuçlar çıkarma; bir tür falcılık.
yıldızbilimiHalkın yıldızların parlaklığı, kaymaları, öbekleriyle ilgili olarak yeryüzündeki olaylar ve insanların yazgıları arasında geleneksel inaçlarına dayalı
yiğitlik baladıKonularını kız kaçırma, öç alma, çekememezlik gibi olaylardan alan balad türü. bk. büyülü balad, yiğitlik oyunu.
yiğitlik koşuğuBir ya da birkaç yiğidin cenk ve başarılarını konu alan koşuk türü.
yiğitlik masalıBir yiğidin yaşantısını, özellikle savaşlarını anlatan çok olaylı masal türü. krş. yiğitlik sagası.
yiğitlik oyunuYiğitlikle ilgili ya da duygusal olayları belirtmek amacıyla oynanan halk oyunu. bk. halk oyunu.
yiğitlik sagasıYiğitlerin yaşantılarıyla ilgili olarak anlatılan saga. bk. yiğitlik masalı.
yineleme yasasıHalkbilim ürünlerinden olan sihirli işlemlerle anlatılan kesin sonuca varmak amacıyla sık sık yapılan yinelemeler nedeniyle oluşturulan bir halkbilim
yurtOrta Asya'da göçebe yaşamı süren toplumların keçeden yapılma çadırları.
yuvarlamaBir masalın yeni bölgesel değişkininin, tüm yayılım alanını kaplayan ilkörneğini ikinci kez yaratması, bk. değişkin.
yüce varlıkBütün yaratıklardan üstün, dünyanın yaratıcısı, ölümsüz, başlangıçtan beri var olan, gücü sınırsız, kişisel niteliklere sahip, iyiliklerle dolu olduğu
yüksek kültüryüküSeçkin kültürün, benimsenen ya da özümsenen halk kültürünün sürekli etkisi altında bulunduğuna ilişkin kimi halkbilimcilerin savunduğu görüş. bk. seçk