etnoloji, budunbilim

58 anlam
  • ağaca tapınma Ruhların, cinlerin, doğmamış çocukların ağaçlarda eğleştikleri tasarımına dayalı olarak ulu, yaşlı ve garip biçimli ağaçları kutsal sayma; ağaçlarla i
  • ağaç kültü bk. ağaca tapınma
  • ağaç yaslama Ağaçların gövdelerindeki halkalardan giderek yaşlarını saptama yöntemi.
  • akdeniz ırkı Beyaz ırka giren; çok geniş bir alanı kapsayan, ama tipik olanları İber yarımadasında, Batı Akdeniz adalarıyla Güney Fransa ve İtalya'da, Güneydoğu Ba
  • akraba yamyamlığı Bir kişide var olduğuna inanılan birtakım gizemsel yetenek ve güçlerin onun etini yiyenlere de geçeceği inancına dayalı olarak ölen akrabaların, yakın
  • albanizm bk. çaparcılık.
  • alpli ırk Beyaz ırka giren; yatık, kahverengi saç, kahverengi göz, esmere yakın deri, kısa kafa, geniş ve yuvarlak yüz, küçük, ince burun ve kısa boy gibi özell
  • amerind Amerika kıtasıyle bu kıtaya bağlı adalarda yaşayan yerlilerin topuna birden verilen ad (Bu terim, İngilizce, American Indians'ın (=Amerika yerlileri)
  • amitalokal bk. halayerli.
  • ana hukuku bk. ana türesi
  • ana türesi Soy çizgisinin, kalıtın, babalık görevinin ana soyuna göre hesaplandığı ve kadına büyük ayrıcalıkların tanındığı bir zamanların toplum düzeni.
  • anayanlı Kalıt ilişkilerinde, akrabalık kuruluşlarında, çiftlerin evlendikten sonra nerede oturacakları konusunda, soyun hesaplanmasında anadan yanalığı önde t
  • anıttaş Ataların ve toplum içinde önemli yeri olan kimselerin adlarına ve anılarına dikilen büyük taş.
  • animalizm bk. hayvan kutsama.
  • animatizm bk. canlandırmacılık.
  • anne çocuk heykeli bk. anne çocuk yontusu
  • anne çocuk yontusu En çok Afrika yerli sanatında görülen ve çocuğu anne kucağında ya da dizinde, omzunda, sırtında canlandıran küçük yontu.
  • ariki yontusu Paskalya adasında bulunan, boyları yediyle yirmi metre arasında değişen, koyu gri renkteki volkanik taşlardan yontulma, ciddî ve karanlık yüzlü anıtsa
  • ata heykeli bk. ata yontusu
  • ata yontusu Ataların anılarını canlı tutmak amacıyla yapılan, atalara ve ölülere tapınmada kullanılan, bu nedenle kutsal sayılan, ağaçtan, taştan, topraktan ve ma
  • avcı ve toplayıcılar Geçimlerini avcılık ve toplayıcılıktan sağlayan topluluklar, a. bk. avcılık, toplayıcılık.
  • avunkulat bk. dayıerki.
  • avunkulokal bk. dayıyerli.
  • ayı kültü bk. ayıya tapınma
  • ayıya tapınma En çok Kuzey Asya'da, Kuzey Amerika'da ve Amur bölgesindeki Gilyaklarda görülmüş olan; ayının benliğinde kutsal bir yaratığın varlığını tasarımlama so
  • baba hatlı bk. babayanlı
  • baba hukuku bk. baba türesi
  • baba türesi Soy çizgisinin, kalıtın, babalık görevinin baba soyuna göre hesaplandığı ve erkeğe büyük ayrıcalıkların tanındığı toplum düzeni.
  • babaerki Yetkenin, akrabalığın, evliliğin erkek (baba) soyu çizgisine göre sıkı bir biçimde düzenlenmesi (Bu terim bugün artık budunbilimde kullanılmamaktadır)
  • babayanlı Kalıt ilişkilerinde, akrabalık kuruluşlarında, çiftlerin evlendikten sonra nerede oturacakları konusunda, soyun hesaplanmasında babadan yanalığı önde
  • babayerli Evlendikten sonra, erkeğin ailesinin bulunduğu yere yerleşen (aile).
  • bacı kardeş evliliği Soylu olduğuna inanılan prens ya da kral kanının arılığını korumak amacıyla bacı kardeşin birbiriyle evliliği.
  • bağdaşık toplum Aynı tipte olan, aynı gelenekten, aynı kökten gelen ve aralarında çok az toplumsal ayrım bulunan insanların oluşturdukları toplum.
  • bağlama büyüsü Kişinin asıl davranışlarını kısıtlamayı, eylemlerini yok etmeyi, biyolojik ve fizyolojik gereksinmelerini engellemeyi amaçlayan büyü türü.
  • bakşı Kazak ve Kırgızlarda samanlara verilen ad. a. bk. kam, şamancılık.
  • baldızla evlenme Erkeğin, karısı sağken ya da öldükten sonra, karısının kız kardeşiyle evlenmesi.
  • bantu alt ırkı Doğu ve Güney Afrika'da görülen; Sudan alt-ırkına girenlerden daha açık deri rengi, ortayı aşan boy ve Avrupalıları andıran ince yüz çizgileri gibi öz
  • barış ağızlığı Bayram, tören ve konukluk sırasında başkanların içtiği, barışı ve dostluğu simgeleyen ; Kuzey Amerika yerlilerinin, ucunda lülesi bulunan süslü uzun a
  • baş bağlama Başı ve alnı, yas, din adamlığı, şeflik belirtisi olarak bez, örtü, kumaş parçası, yaprak, ot ile sarma.
  • başyüzme Utku belirtisi olarak, öldürülen düşmanın başının derisini yüzme.
  • benzetmeli büyü Bir olayın, bir insanın, bir hayvanın, bir durumun, bir işlemin vb. simgesel ya da gerçek benzetimini yaparak aslını etkileme amacını güden büyü türü.
  • dendrokronoloji bk. ağaç yaslama
  • doğu avrupa ırkı Beyaz ırka giren, Kuzey ve Orta Polonya ile Rusya'da yaygın bulunan; sarı, külrengi yatık ve yumuşak saç, gri-mavi göz, açık renk deri, orta boy, kısa
  • duk duk birliği Yeni Britanya, Yeni İrlanda ve Gazelle yarımadasındaki ergin erkeklerin kurdukları, başlangıçta toplumsal düzeni korumaya yönelikken, giderek bu nitel
  • endokanibalizm bk. akraba yamyamlığı
  • fizikı antropoloji bk. fiziksel insanbilim.
  • ırkıyyat bk. irkbilım
  • irkbilım Irkların birbirlerinden ayrı yanlarını, doğuşunu, tarihsel oluşumlarını, birbirleri arasındaki ilişkileri inceleyen insanbilimsel dal.
  • kon tiki kuramı Norveçli Thor Heyerdahl’ın Peru'daki taştan yapılma anıtsal Kon-tiki yontularının Polinezya'daki yontulara benzerliğine dayanarak, Polinezyalıların at
  • megalit bk. anıttaş