Tarih boyunca kültürlerin gelişme durumunu üç basamakta açıklamaya çalışan kuram. Başlıcaları: Vahşilik, barbarlık ve uygarlık (L. Morgan); avcılık, çobanlık ve çiftçilik (ekonomist Smith); tanrıbilimsel, fizikötesi ve olumlu dönem (A. Comte); özgür ilişki, çokeş evlilik ve tekeş evlilik dönemi (J. Bachofen).